معرفی

از زمان شناخت ایران توسط محافل فرهیخته فرانسوی از طریق سفرنامه‌های شاردن در قرن ۱۷، ایران و فرانسه گذشته طولانی از تبادلات فرهنگی دارند. غنای میراث فرهنگی‌ و خلاقیت معاصر در ایران، ارتباطات غنی‌ و متنوع میان هنرمندان و فعالان دو کشور در زمینه‌های گوناگون به خصوص سینما، تئاتر، هنر‌های تجسمی، معماری و شهرسازی، موسیقی و همچنین اقامتهای هنری را میسر می‌‌سازد.
1. اولویتهای بخش همکاری و فعالیت فرهنگی
در زمینه فرهنگی‌، فعالیت سفارت از طریق بخش همکاری و فعالیت فرهنگی‌، تقویت حضور فرهنگی و اندیشمندانه فرانسه در ایران و حمایت از آفرینش هنری معاصر ایران را در چشم انداز دارد. این هدف به طرق ذیل دنبال می شود :
- تقویت حضور فرانسه در جشنواره های بزرگ ملی، به اخص جشنواره فجر و توسعه فعالیت های فرهنگی در شهرستان ؛
- حمایت از آفرینش هنری نوین ایرانی با یاری رساندن جهت برقراری ارتباط با کنشگران بین المللی (رزیدنسی، شرکت در جشنواره ها، نمایشگاه ها و غیره) و حرفه ای سازی جوامع فرهنگی (مدیران هنری، گالری داران و غیره) ؛
- همراهی کنشگران فرهنگی سرشناس فرانسوی در ایران (لوور، موزه کنفلوآنس، موزه هنر مدرن شهر پاریس، کاخ توکیو و غیره) ؛
- تسهیل طرح های مشترک میان هنرمندان فرانسوی و ایرانی‌ به اخص از طریق اعطای اقامت‌های هنری و یاری رساندن به توسعه روابط سازنده و پایدار میان مؤسسات فرهنگی‌ دولتی و خصوصی ؛
- فراهم نمودن اطلاعات و دادن مشاوره درباره‌ رویداد‌های فرهنگی‌ در ایران و فرانسه.
2. حضور فرهنگی فرانسه در ایران
در زمینه هنرهای تجسمی، نمایشگاه های پرشماری از هنرمندان فرانسوی در تهران و شهرستان ها برگزار می شوند. بیش از 30 هنرمند در زمینه های مختلف شاهد تحسین آثارشان در سالهای 2018 و 2019 بودند : عکسهای آلن سکارولی در تهران و شهرستان، پوسترهای توماس هوئو-مارشان (گرافیست) به مناسبت سیزدهمین بزرگداشت پدر گرافیک ایران، مرتضی ممیز، نمایش نور و صدا با رنگهای فرانسه بر برج آزادی توسط استفان دوژراندو و همچنین پرفورمنس گروه « له فوژاک » در چندین شهر ایران. ورای موارد ذکر شده، سفارت فرانسه در ایران از تمامی دوره های « تییر آرت » ایران از زمان ابداع آن در سال 2018 حمایت کرده است. رویدادی مهمی که امکان دیده شدن آفرینش هنری معاصر ایران را رقم می زند. با شرکت تعداد پرشماری از هنرمندان فرانسوی در دوره های مختلف جشنواره « تادائکس » که در ماه نوامبر در تهران برگزار می شود، شاهد رشد تعاملات در زمینه هنرهای دیجیتال نیز هستیم.
در حوزه تئاتر، حضور هرساله گروه های فرانسوی در جشنواره تئاتر فجر و جشنواره تئاتر همدان قطعی و اغلب با دریافت جایزه همراه بوده است، مانند نمایشنامه « بینوایان » از گروه کریزو، که برنده جایزه نگاه مردمی جشنواره همدان سال 2018 شد و تئاتر اماندیه که جایزه جشنواره فجر 2018 را دریافت نمود.
اشاعه سینمای فرانسه نیز یکی از اولویتهای این سفارت است. پس از اقبال اولین دوره هفته سینمای فرانسه که با طراحی ژان-میشل فرودون (منتقد) در پردیس سینمایی موزه هنرهای معاصر تهران در سال 2016 برگزار شد، این رویداد به میعادگاهی برای علاقمندان سینما بدل شد و علاوه بر تهران در شهرهای شیراز و تبریز نیز فیلمهای منتخب را بر پرده کشاند. یکی دیگر از طرح های موفق سال 2018 هفته سینمای فیلمسازان زن بود که با حمایت انستیتو فرانسه علاوه بر نمایش فیلم، امکان برگزاری چندین کارگاه آموزشی در خانه هنرمندان تهران را فراهم آورد. نهایتا هر ساله جشنواره بین المللی فیلم فجر برای سینمای فرانسه جایگاهی ارزشمند در نظر می گیرد و از تعداد پرشماری از کنشگران حرفه ای این حوزه دعوت بعمل می آورد. مانند دعوت از خانم ژولی برتوچلی که در سال 2019 در چارچوب این رویداد مهم، چندین سخنرانی انجام داد.
در زمینه موسیقی، فرانسه معمولا در جشنواره فجر شرکت می کند : در سال 2017 با گروه جاز مستعد « گیوم په ره » و همچنین با ویلونسل نواز برجسته « یان مرکر » که اجراهایش با استقبال گرم مخاطب ایرانی مواجه شد و در سال 2018 با کنسرت استثنائی « مانو کچه » و « تریو شوسون ». در سال 2019 گروه زهی کلاسیک « الوآر » کنسرت هایی استثنائی در تهران و شیراز برگزار کردند که پیوندی بود میان موسیقی فرانسوی، ایرانی و ارمنی. همچنین نیکولا کروز (رهبر ارکستر) برای کنسرتهایی که با ارکستر سمفونیک تهران در تالار موقر وحدت برگزار کرد مورد تشویق طولانی مخاطبان واقع شد. ورای آن، موسیقیدانان فرانسوی هرساله در رویدادهای موسیقایی مهم دیگر نیز شرکت می کنند، از جمله جشنواره « شو آو هندز » و « سازباز ».
در مورد تبادل تخصص و تجربه، سفارت با پویایی سعی بر توسعه اقامت های هنری دارد : از طرفی با حمایت از اقامت هنرمندان فرانسوی در ایران با مشارکت مراکزی مانند کاف، کوشک و کندوان در تهران و همچنین خانه صفوی اصفهان ؛ از طرف دیگر با حمایت از اقامت هنرمندان ایرانی در فرانسه، به اخص در شهرک بین المللی هنرهای پاریس – جایی که ایران جزو کشورهای سرشناس به حساب می آید – و همچنین در شهرستان ها. تعامل در این زمینه با شرکت کنشگران حرفه ای حوزه فرهنگ، مدیران مراکز فرهنگی، منتقدان، هنرگردانان و گالری داران، در همایش ها و کارگاه های آموزشی در ایران مانند « سالانه مدیریت هنر تهران » دنبال می شود و شرایط دیدار با فعالان عرصه هنر ایران را فراهم می سازد.
همکاری میان موزه لوور و موزه ملی ایران که از سال 2016 شروع شده، برگزاری دو نمایشگاه از میراث فرهنگی نفیس در سال 2018 را در پی داشته است که با موفقیتی چشمگیر همراه بود : « امپراتوری گلهای سرخ » با موضوع هنر قاجار، در موزه لوور لانس و « لوور در تهران » که گزیده ای از شاهکارهای مجموعه عای ملی فرانسه را در معرض دید ایرانیان قرار داد.
در زمینه همکاری موزه ای و باستانشناسی، فرانسه دارای قدمتی دیرینه در پژوهش باستانشناسی در ایران است : ژاک دو مورگان، بنیانگذار « هیات باستانشناسی در پارس » به سال 1897، آندره گودار، معمار اولین موزه باستانشناسی به سبک ساسانی نوین در سال 1937، ژان په رو، متوفی به سال 2012، که کارهایش روی کاخ داریوش در شوش از شهرت جهانی برخوردارند و آشنای همگان.
شهرسازی و معماری نیز از اولویتهای مهم همکاری ایرانی-فرانسوی است. پس از همایش « ساخت شهر پایدار » با مشارکت دانشگاه تربیت مدرس در اکتبر 2016 و با حمایت انستیتو فرانسه از طریق برنامه الامبر، میزگردی در پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران در پائیز 2017 برگزار شد که معماران فرانسوی و ایرانی را گردهم آورد. به موازات این همایش، نمایشگاهی توسط انجمن آفکس بر روی پل طبیعت برپا شد که اولین رویداد فرهنگی این مکان به حساب می آید.
در زمینه کتاب و نوشتار حدود سی سال است که برنامه های حمایتی نشر انستیتو فرانسه در پاریس به یاری ترجمه و نشر بیش از بیست هزار عنوان از نویسندگان فرانسوی و فرانسوی زبان در هفتاد و پنج کشور شتافته اند. ناشران خارجی علاقمند به ترجمه آثار نویسندگان فرانسوی زبان می توانند از این برنامه های حمایتی بهرمند گردند. ناشران ایرانی می توانند هرساله از طریق بخش فرهنگی سفارت فرانسه در ایران پرونده داوطلبی خود را در پایگاه انستیتو فرانسه ثبت کنند و از حمایت این موسسه جهت دریافت حقوق مولف (کپی رایت) برخوردار شوند. کتب متعددی تا به حال از این برنامه بهره برده اند، به اخص آثار میشل فوکو، پاتریک مودیانو و املی نوتومب و همچنین بسیاری از کتب کودک.
در بطن روابط ایران و فرانسه، انجمن ایرانشناسی فرانسه مرتبا دست به انتشار آثار پژوهشی به زبان فرانسوی و اغلب به زبان فارسی می زند. این مهم در چارچوب کتابخانه موقر ایرانی صورت می گیرد. این انجمن از کتابخانه پژوهشی قابل توجهی نیز برخوردار است.
لازم به ذکر است که مرکز زبان فرانسوی تهران – انستیتو فرانسه – نیز دارای کتابخانه ای زیبا و غنیاست.
3. ارتقاء تنوع فرهنگی : یاری به برگزاری رویدادها و حمایت از همکاری ایرانی-فرانسوی
در فرانسه بسیاری از موسسات فرهنگی به صورت مداوم در حال برنامه ریزی استقبال از هنرمندان ایران و محصولات فرهنگی این کشور هستند.
بدین ترتیب سینماگران ایرانی در اغلب جشنواره های بزرگ فرانسه حضور پیدا می کنند. از ابتدای دهه 90 میلادی، جشنواره کن نقش مهمی وجهه بین المللی بسیاری از فیلمسازان بزرگ ایرانی داشته است. در پی دو جایزه اصغر فرهادی در سال 2016 برای فیلم « فروشنده » - فیلمنامه و نقش اول مرد – جشنواره کن بار دیگر در سال 2017 و 2018 جوایزی به سینماگران ایرانی اهدا کرد : محمد رسول اف، اصغر فرهادی و جعفر پناهی. در این میان نباید جایزه سینه فونداسیون 2016 که به بهمن و بهرام حاج ابول لو برای فیلم « حیوان » اهدا شد را از قلم انداخت، این دو استعداد جوان ایرانی از مدرسه ملی سینمای ایران. ورای آن، سفارت و مرکز زبان فرانسوی تهران همیشه از جشنواره سینمای ایران که ریاست آن بعهده آقای نادر تکمیل همایون است و هدفش شناساندن جوانان مستعد ایرانی به مخاطب فرانسوی است، از ابتدای تشکیل آن حمایت کرده اند. نهایتا، « کارخانه سینمای جهان » متعلق به انستیتو فرانسه، بطور منظم پذیرای سینماگران ایرانی است، از جمله مسعود بخشی در سال 2016 و عماد آل ابراهیم دهکردی در سال 2018.
در زمینه تئاتر، هفتادمین دوره جشنواره آوینیون که در سال 2016 در قالب برنامه کولتورلب پذیرای تعداد پرشماری از دانشجویان ایرانی بود، با شرکت دادن نمایشنامه « شنیدن » از امیررضا کوهستانی، کارگردان مستعد ایرانی، و همچنین نمایشنامه « بی تابستان » از همین کارگردان در سال 2018 در بخش مسابقه رسمی، جایگاه ویژه ای برای تئاتر ایران در نظر گرفت.
عکاسی ایرانی از شهرت خوبی در کشور فرانسه برخوردار است. « دیدارهای آرل » در سال 2017 در چهل و هشتمین دوره این رویداد، با حمایت سفارت فرانسه در ایران، نمایشگاهی بزرگ را به عکاسی ایرانی اختصاص داد. مدیریت این نمایشگاه با عنوان « ایران سال 38 » بعهده خانم ها آناهیتا قبائیان و نیوشا توکلیان بود. از طرفی، جشنواره « پاریس فوتو » نیز هرساله میزبان گالری های تهرانی است./.

Dernière modification : 29/12/2019

بالای صفحه